Элон Маск: Хиймэл Оюун Ухаан, Ирээдүй ба Улс Төрийн Ээдрээ

Орчин үед хүн төрөлхтний ирээдүйн тухай хамгийн зоримог, заримдаа айдас төрүүлэм таамаглалуудыг дэвшүүлдэг хүмүүсийн нэг бол Элон Маск. Түүний үзэл бодол нь зөвхөн технологийн хөгжлийг бус, нийгэм, эдийн засаг, тэр ч байтугай улс төрийн хувьслыг ч мөн хамардаг. "The Economist"-т өгсөн ярилцлагадаа тэрээр хиймэл оюун ухаан (AI) хүн төрөлхтнийг хэрхэн өөрчлөх, мөнгөний үнэ цэнэ хэрхэн хувирах, мөн улс төрийн ээдрээтэй асуудлуудад яагаад оролцдог тухайгаа дэлгэрэнгүй хуваалцсан юм.

Энэхүү ярилцлага нь биднийг зөвхөн технологийн хурдацтай хөгжил төдийгүй, түүний дагуулж буй ёс зүй, нийгмийн хариуцлагын асуудлуудыг эргэцүүлэн бодоход хүргэнэ. Маскийн үгс ирээдүйн тухай бидний төсөөллийг тэлж, заримдаа сэтгэлийг маань түгшүүлэх нь бий.

Хиймэл оюун ухаан: Хүний оюун ухааныг гүйцэх хугацаа ба ирээдүйн дүр зураг

Элон Маск бидний амьдралыг үндсээр нь өөрчлөх технологийн хувьслын тухай ярихдаа, хиймэл оюун ухаан (AI) хэзээ хүний оюун ухааныг гүйцэх, түүний үр дагавар, мөнгөний үнэ цэнэ хэрхэн өөрчлөгдөх талаарх өөрийн төсөөллийг хуваалцсан юм. Тэрээр "2036 онд хиймэл оюун ухаан хүний оюун ухааны нийлбэрээс хэд дахин илүү болсон байна гэж би таамаглаж байна" хэмээсэн. Тэр ч бүү хэл, "5 жилийн дотор AI хүний оюун ухааны нийлбэрээс давна" гэж зоригтойгоор хэлэв. Энэ нь бидний одоогийн амьдралын хэв маяг, ажлын соёл, эдийн засгийн тогтолцоо бүхэлдээ өөрчлөгдөнө гэсэн үг юм.

Ирээдүйд бараа, үйлчилгээний хязгааргүй элбэг дэлбэг байдал үүснэ гэдэгт Маск итгэлтэй байна. Тэрээр эдийн засгийг "дижитал болон физик оюун ухаан" гэж тодорхойлсон. AI нь дижитал салбарт хурдацтай хөгжиж байгаа ч, бодит ертөнцөд нөлөөлөх чадваргүй хэвээр. Энэ дутагдлыг нөхөх нь хүмбэр роботууд юм. Хэрэв бид асар их тооны роботуудыг дижитал оюун ухаанаар удирдуулж чадвал, бараа, үйлчилгээний үйлдвэрлэл хязгааргүй болно. Энэ үед "мөнгөний үнэ цэнэ алга болно" гэж Маск үзэж байна. Учир нь, хүн төрөлхтний хэрэглэж чадахаас илүү их бараа, үйлчилгээг роботууд үйлдвэрлэж байхад мөнгөний хэрэгцээ үгүй болох аж. Энэ бол хүн төрөлхтний түүхэнд гарч байгаагүй том өөрчлөлт юм.

Энэ бол зөвхөн технологийн хувьсал биш, харин оршин тогтнолын шинэ хэлбэр.

Хиймэл оюун ухааны аюулгүй байдлыг зохицуулах нь: Өрсөлдөгч компанийн хамтын ажиллагаа

Хиймэл оюун ухааны аюулгүй байдлыг хангах нь Элон Маскийн хувьд нэн чухал асуудал. Тэрээр энэ талаарх өөрийн үзэл бодлоо хуваалцахдаа, одоогийн зохицуулалтын сул талыг онцолж, өрсөлдөгч компаниуд хэрхэн хамтран ажиллах боломжтойг тайлбарласан юм. Маскийн санал болгож буй хамгийн энгийн бөгөөд хурдан арга бол хиймэл оюун ухааны тэргүүлэгч компаниуд 7-14 хоног тутам уулзаж, аюулгүй байдлын асуудлуудыг нээлттэй хэлэлцэх явдал. Энэ нь Demis Hassabis-ийн санал болгосон олон нийт, хувийн хэвшлийн зохицуулагч байгууллагаас илүү хурдан бөгөөд хэрэгжих боломжтой хувилбар юм.

Түүний хэлснээр, шинэ, илүү ухаалаг AI загварыг худалдаанд гаргахаас өмнө өрсөлдөгч компаниудаар туршуулах нь чухал. Ингэснээр болзошгүй хор хөнөөлтэй нөлөөг эрт илрүүлж, аюулгүй байдлын асуудлыг шийдвэрлэх боломжтой болно. Засгийн газрын хувьд, тэд AI-ийн хөгжлийг гүнзгий ойлгохгүй байж магадгүй тул, компанийн мэдээлэлд тулгуурлан аюултай загваруудыг зогсоох шийдвэр гаргах нь зүйтэй. Энэ нь Mythos-ийн хэрэг дээр гарсан явдалтай ижил юм. Amazon тус загварын кибер аюулгүй байдлын эрсдлийг тодруулж, Цагаан ордонд мэдэгдсэнээр засгийн газар арга хэмжээ авсан билээ.

"Өрсөлдөгчид нэг нэгнээ шударга байлгах нь энэ тохиолдолд хамгийн сайн механизм."

Маск OpenAI-г анх Google-ийн AI-ийн монополийг тэнцвэржүүлэх зорилгоор үүсгэн байгуулсан боловч, түүний үйлдэл нь AI-ийн хөгжлийг улам хурдасгасан гэдгийг хүлээн зөвшөөрчээ. Тэрээр, AI-ийн зогсоож болшгүй энэ хурдыг хараад "гуниглахаас илүүтэйгээр энэ клубт нэгдэх нь дээр" гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн байна. Гэхдээ энэ нь эрсдэлийг үл тоомсорлоно гэсэн үг биш. Аюулгүй байдлын асуудлыг шийдэх хамгийн үр дүнтэй арга бол салбарын тэргүүлэгч компаниуд хамтран ажиллаж, мэдээлэл солилцох явдал юм. Тэрээр Sam Altman болон Dario Amodei нартай үзэл бодлын зөрүүтэй байсан ч, дэлхийн сайн сайхны төлөө хувийн ялгаагаа хойш тавьж, хамтран ажиллах шаардлагатай гэдгийг онцолсон.

БНХАУ-ын хиймэл оюун ухааны хөгжил ба геополитик

Элон Маск БНХАУ-ын хиймэл оюун ухааны (AI) хурдацтай хөгжил, түүний дэлхийн AI зах зээлд үзүүлэх нөлөө, мөн эрчим хүч болон чипийн хязгаарлалтын талаар гүнзгийрүүлэн ярилцжээ. Тэрээр БНХАУ-ын AI компаниуд харьцангуй бага тооцоолох хүчин чадалтай (compute) байж ч өндөр амжилт үзүүлж байгааг онцолсон. Тухайлбал, сүүлийн үед гарсан Kimmy K3 загвар нь Anthropic-ийн Fable-тэй тун ойрхон үзүүлэлттэй байгааг дурдсан. Хэрэв тэдэнд илүү их тооцоолох хүчин чадал байсан бол "тэргүүлэгч болох магадлал өндөр" гэж үзэж байна. Маскийн таамаглалаар, БНХАУ AI-ийн салбарт тэргүүлэгч болох цаг удахгүй ирэх аж.

AI-ийн хөгжилд эрчим хүч, чипний хүртээмж гол хязгаарлагч хүчин зүйл болдог. Маск "БНХАУ-ын эрчим хүчний үйлдвэрлэл АНУ, Европын Холбоо, Энэтхэг гурвын нийлбэрээс давсан" гэдгийг онцолсон нь гайхалтай мэдээлэл байлаа. Цаашид БНХАУ АНУ-аас дөрөв дахин их эрчим хүч үйлдвэрлэдэг болно гэж тэр таамаглаж байна. Энэ нь хүн амын тоотой нь харьцуулахад үндсэндээ пропорциональ хэмжээ юм.

Одоогийн байдлаар АНУ хамгийн сүүлийн үеийн AI чипний экспортыг БНХАУ руу хориглосон тул БНХАУ чипний хомсдолтой байгаа. Гэвч тэд одоо байгаа чипүүдээ илүү үр ашигтай ашиглах арга замыг олж байгаа бөгөөд литографийн асуудлыг шийдэхэд тун ойрхон байгаа нь тэдэнд их хэмжээний AI чип үйлдвэрлэх боломжийг олгоно. Маскийн үзэж буйгаар, AI чип үйлдвэрлэх хурд нь шинэ эрчим хүчний эх үүсвэрүүд ашиглалтад орох хурдаас давж байгаа нь эрчим хүч, хөргөлтийн асуудлыг тулгамдсан болгож байна. Иймээс тэрээр тойрог замын дата төвүүдийн талаар бодож байгаагаа дурджээ.

Геополитикийн энэ шатрын тоглоомд хэн ч хоцрохыг хүсэхгүй.

Маскийн үзэж байгаагаар, хэрэв AI-ийн аюулгүй байдлыг хангахыг хүсвэл АНУ, БНХАУ хоёр хамтран ажиллах шаардлагатай. Тэрээр, хиймэл оюун ухааны тэргүүлэгч компаниуд засгийн газарт аюултай загваруудын талаар мэдээлэх ёстой бөгөөд засгийн газар үүнд хариу үйлдэл үзүүлэх эрх мэдэлтэй байх ёстой гэж онцолсон.

Ажлын байрны ирээдүй: Хиймэл оюун ухаан ба роботын нөлөө

Элон Маск хиймэл оюун ухаан (AI) болон роботууд ажлын байрыг хэрхэн өөрчлөх, хүний хөдөлмөрийн үнэ цэнэ, нийгмийн халамжийн тогтолцооны өөрчлөлтийн талаарх өөрийн үзэл бодлоо илэрхийлэхдээ, "AI ямар ч ажлыг хүнээс илүү сайн хийх чадвартай болно" гэж онцолжээ. Энэ нь ялангуяа дижитал орчинд хийгддэг ажлууд, тухайлбал программ хангамжийн инженерчлэлд маш хурдан нөлөөлнө. Тэрээр программ хангамжийн инженерчлэлд AI аль хэдийн 90%-иас илүү хүмүүсээс илүү гүйцэтгэлтэй байгааг дурдаад, удахгүй 99%-иас илүү болж, хүмүүс өрсөлдөх аргагүй болно гэж таамагласан. Үүнийгээ шатрын "Stockfish" програмтай зүйрлэсэн нь нэгийг хэлнэ.

Ирээдүйд ажил хийх нь 'сонголттой' болно гэж Маск үзэж байна. Энэ нь хүмүүс ажил хийх шаардлагагүй болно гэсэн үг биш, харин хобби, сонирхлоороо ажил хийх болно гэсэн үг. Жишээлбэл, цэцэрлэгт ногоо тарих нь заавал хийх ёстой ажил биш, харин таашаал авах үйлдэл болно. AI болон роботууд ихэнх ажлыг гүйцэтгэснээр бараа, үйлчилгээний үйлдвэрлэл огцом нэмэгдэж, инфляцийн оронд дефляци үүсэх магадлалтай гэж тэр таамаглажээ. Учир нь мөнгөний нийлүүлэлтээс илүү бараа, үйлчилгээний үйлдвэрлэл хурдацтай өсөх юм.

Ажил бол амьдралын утга учир биш. Ажил бол амьдралын хэрэгсэл.

Мэдээж хэрэг, энэ шилжилт "тэгшхэн зам" биш байх бөгөөд олон хүн ажлаа алдаж, нийгэмд тодорхой хэмжээний үймээн самуун үүсэх магадлалтай. Гэвч Маск эцэстээ "бүх нийтийн өндөр орлоготой" нийгэмд хүрэх ёстой гэж үзэж байна. Тэрээр үүнийг санхүүжүүлэхийн тулд татварыг нэмэгдүүлэхээс илүүтэйгээр, хязгааргүй үйлдвэрлэлээс үүдэх баялгийг шууд хүмүүст хуваарилах нь зүйтэй гэсэн санааг дэвшүүлсэн. "Хэрэв бараа, үйлчилгээний үйлдвэрлэл 1000% нэмэгдвэл, бид мөнгөний нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлж, хүмүүст шууд чек өгөх боломжтой" гэж тэр хэлсэн. Энэ нь инфляцид хүргэхгүй, харин ч дефляци үүсгэх магадлалтай юм. Тэрээр Иэн Бэнксийн "Соёл" цуврал номыг ирээдүйн талаар ойлголт авахыг хүссэн хүмүүст санал болгосон.

Эрх мэдэл ба хяналт: Хувь хүний нөлөө ба компанийн засаглал

Элон Маск өөрийн компанийг хянах эрх мэдэл, түүний зорилго, мөн Starlink-ийн Украин дахь дайнд гүйцэтгэсэн үүргийн талаар ярилцсан нь түүний үзэл баримтлалыг илүү тодорхой харуулсан. Тэрээр компанийнхаа урт хугацааны зорилгод анхаарлаа хандуулахын тулд хяналтаа хадгалдаг гэж тайлбарлав. Олон нийтийн компаниуд улирал бүрийн ашгийн дарамтад байдаг бол, Маск сар, Ангараг дээр суурь байгуулах зэрэг 5-10 жилийн хугацаатай төслүүдэд хөрөнгө оруулах нь чухал гэж үздэг. Тэрээр, "Би сансар огторгуйд ухамсарыг тэлэхийг хүсдэг" хэмээсэн нь түүний хамгийн том зорилгыг илтгэнэ.

Starlink-ийн хувьд, энэ нь геополитикийн асар их нөлөөтэй болсон. Starlink Украины батлан хамгаалалтад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд Украины засгийн газар олон удаа талархал илэрхийлсэн байдаг. Гэвч Маск энэ эрх мэдлээ хэрхэн ашиглах талаар эргэлзэж буйгаа илэрхийлж, Орос, Украины дайныг прагматик байдлаар зогсоохыг уриалсан. Тэрээр, "Орос цэргээ бүрэн татахгүй нь тодорхой" гэж үзэж байгаа тул, дипломат аргаар энх тайвны гэрээ байгуулах нь олон хүний амийг аврах чухал алхам гэж онцоллоо. Маск энх тайвныг дэмжиж, Орост тодорхой хэмжээний буулт хийх шаардлагатайг удаа дараа хэлсэн нь "Оросыг дэмжиж байна" гэсэн буруу ойлголтыг төрүүлж байсан ч, энэ бол зөвхөн прагматик хандлага гэдгийг тодотгожээ.

Эрх мэдэл бол хариуцлага, харин тэр хариуцлагыг хэрхэн үүрэх вэ?

Маск өөрийгөө Стив Жобстой зүйрлэж, компанийнхаа шинэлэг бүтээгдэхүүн, алсын харааг тодорхойлдог гол хүн гэдгээ илэрхийлсэн. Түүний хяналт нь компанийн урт хугацааны амжилтад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Хэдийгээр AI-ийн хөгжилд ихээхэн анхаарал хандуулж байгаа ч, Ангараг гарагийг колоничлох зорилгоо орхиогүй, харин "ухамсарыг ирээдүйд хамгийн их хэмжээгээр түгээх" гэсэн том зорилгынхоо нэг хэсэг гэж үзэж байна. Тэрээр багадаа "Оддын дайн" киног үзээд маш их сэтгэгдэл авсан нь түүний амьдралын зорилгыг тодорхойлоход нөлөөлсөн байж болохыг дурдсан.

Улс төрийн оролцоо ба шүүмжлэл: Элон Маскийн байр суурь

Элон Маск улс төрд хэт их оролцсон гэдгээ хүлээн зөвшөөрч, "Би үнэнийг хэлэхэд арай хэтрүүлчихсэн юм шиг байна" хэмээжээ. Тэрээр АНУ-ын Батлан хамгаалах яамны зардлыг танахыг оролдсон нь "маш их шүүмжлэлд" өртсөн ч, үүнийг шаардлагатай алхам гэж үзсэн хэвээр байна. Маск АНУ-ын засгийн газарт асар их хэмжээний үрэлгэн зардал, луйвар байдаг гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийлж, USAID-ийн зардлыг танасан нь хэнийг ч үхэлд хүргээгүй гэж баттай хэлжээ. Түүний үзэж байгаагаар, хэрэв тусламж хэрэгтэй байсан бол бусад олон байгууллага, сангаас санхүүжилт авах боломжтой байсан юм. Тухайлбал, Bill & Melinda Gates Foundation болон MacKenzie Scott-ийн сангууд асар их хэмжээний хөрөнгөтэй бөгөөд хурдан шуурхай арга хэмжээ авах чадвартай.

Европын цагаачлалын талаарх түүний үзэл бодол нь маргаан дагуулсан. Маск Европын хилийг хамгаалах ёстой бөгөөд "барууны үнэт зүйлийг хүлээн зөвшөөрдөг цагаачдыг л оруулах ёстой" гэж үзэж байна. Тэрээр Европын зарим улсад "иргэний дайн зайлшгүй" гэсэн байр суурьтай байгаа нь "барууны үзэл баримтлалтай үл нийцэх үзэл бодолтой хүмүүсийн тоо нэмэгдэж байгаа" гэсэн санаатай холбоотой. Маск өөрийгөө "төв үзэлтэй" гэж тодорхойлж, хил хамгаалах, аюулгүй хот байгуулах, зардлыг хэмнэх зэрэг нь "хэт барууны үзэл" биш, харин "энгийн ухаан" гэж үзэж байна.

"Хүмүүс намайг үзэн яддаг ч бай, би хайхрахгүй. Харин хүмүүс медиаг илүү үзэн яддаг."

Маск өөрийгөө арьс өнгөөр ялгаварлагч биш гэдгээ хамгаалж, компанийнхаа олон үндэстний ажилчид, гэр бүлийнхээ үндэс угсаа зэргийг дурдсан. Тэрээр "хэт барууны" гэсэн шошгыг "түүхэнд, олон хүмүүст хийсэн доромжлол" гэж үзэж, өөрийн байр суурийг "бодит байдлыг л хэлж байна" хэмээн хамгаалсан. Тэрээр Европын хил хамгаалалтын асуудалд анхаарал хандуулахгүй байгааг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийг шүүмжилж, өөрийгөө "ард түмний дуу хоолой" гэж үзэж байгаагаа илэрхийлсэн.

Элон Маскийн талаарх буруу ойлголтууд ба ирээдүйн таамаглал

Элон Маск өөрийг нь хүмүүс ихэнхдээ буруу ойлгодог гэж үздэг. Ярилцлагын төгсгөлд тэрээр "сүүлийн 20 минутад миний тухай хэлсэн бараг бүх зүйл буруу байна" хэмээн хошигнож, ялангуяа өөрийн улс төрийн үзэл бодлыг хүмүүс буруугаар тайлбарладаг гэдгийг онцолсон. Тэрээр өөрийгөө "төв үзэлтэй" (centrist) улс төрч гэж тодорхойлдог бөгөөд хэт барууны үзэлтэй гэсэн шошгыг "түүхэнд, олон хүмүүст хийсэн доромжлол" гэж үздэгээ дахин баталжээ. Түүний хувьд аюулгүй хил, аюулгүй хот, зөв зарцуулалт бол барууны үнэт зүйлсийн үндэс юм.

Маск ирээдүйг таамаглах өндөр чадвартай гэж өөрийгөө үнэлнэ. Тэрээр "хүний хувьд миний амжилтын хувь маш өндөр" гэж хэлсэн нь өөртөө итгэлтэй байгааг харуулна. Гэвч түүний энэ чадвар нь заримдаа "Кассандрагийн нөлөө" (Cassandra effect) буюу хүмүүс түүний хэлснийг үнэмшдэггүй байдалд хүргэдэг аж. Тэрээр Ray Kurzweil зэрэг бусад эрдэмтдийн таамаглал үнэн болж байсныг дурджээ.

Ирээдүйг харах нь нэг хэрэг, харин түүнийг хүмүүст ойлгуулах нь өөр хэрэг.

Эцэст нь, Маск хиймэл оюун ухааны хувьсал Их Британи дахь иргэний дайнаас илүү хурдан болно гэж таамагласан нь түүний ирээдүйн талаарх хамгийн чухал дүгнэлт байлаа. Тэрээр AI-ийн хувьслыг "хар нүх" (singularity) шиг, бүх зүйлийг өөртөө татаж, юу болохыг таамаглах аргагүй болгоно гэж үзэж байна. Ирэх 10 жилийн дотор AI болон роботууд бидний амьдралыг бүхэлд нь өөрчлөх бөгөөд улс төрийн бусад асуудлууд харьцангуй ач холбогдолгүй болох аж.

Эх сурвалж

Энэхүү нийтлэлийг The Economist YouTube сувгаар хүргэгдсэн "The full-length interview with Elon Musk | The Economist" илтгэл, ярилцлагаас сэдэвлэн монгол уншигчдад зориулан боловсруулав. Эх видеог ЭНД дарж үзнэ үү.