Илтгэх урлаг: Хүнийг байлдан дагуулах нууцууд

Цэргийн хуульд нэгэн хатуу дүрэм бий: дайны талбарт цэргээ зэвсэггүй явуулсан офицерыг цэргийн шүүхээр шийтгэдэг. Энэхээр л дайны талбарт зэвсэг ямар чухал болох нь харагдаж байгаа юм. Тэгвэл амьдралын талбарт бидний хамгийн чухал зэвсэг юу байх вэ? Энэ бол харилцааны ур чадвар. Ялангуяа, бусдын өмнө үг хэлэх, санаагаа илэрхийлэх чадвар.

Учир нь таны амьдралын амжилт ихэвчлэн гурван зүйлээс хамаарна: илтгэх чадвар, бичих чадвар, болон санааны чанар. Энэ гурав чухлынхаа дарааллаар жагссан гэдгийг анхаараарай. Хамгийн түрүүнд, бусадтай хэрхэн ямар төвшинд харилцаж байгаа нь амжилтыг чинь тодорхойлно. Энэ чадвар нь сансрын хөлөг бүтээх эсвэл хоёр хувийн зээл авахаас ч илүү чухал байх нь бий.

Илтгэх урлагт амжилт гаргах нь тийм ч хэцүү биш. Энэ бол нэгэн энгийн томьёогоор тодорхойлогдоно: Мэдлэг + Дадлага + Авьяас. Энд авьяас (T) гэдэг нь маш бага хувийг эзэлж байгааг анзаарсан уу? Хамгийн гол нь таны юу мэдэх, түүнийгээ хэрхэн дадлагажуулах вэ гэдэгт оршино.

Нэгэн удаа Сүн Вэллид цанаар гулгаж байхад минь энэ санаа тодоор буусан юм. Тухайн үед алдартнууд цуглах амралтын өдрүүд байсан бөгөөд Олимпын гимнастикчин, төгс оноогоор алдартай Мэри Лу Ретто тэнд байсан гэж сонссон юм. Түүнийг цанын спортод шинэхэн гэдгийг мэдэх тул би түүнийг ажиглаж байлаа. Нэг үед шинэхэн цаначдын налуу дээр нэгэн бүсгүй тэнцвэрээ алдахад л би түүнийг таньсан юм. "Энэ чинь л Мэри Лу мөн байна!" гэж бодлоо. Тэгэхдээ нэг зүйл бодогдсон: би түүнээс хамаагүй илүү цаначин байлаа. Тэр бол Олимпын аварга, бидний цаг үеийн хамгийн шилдэг тамирчдын нэг. Гэтэл би түүнийг цанаар гулгахдаа давж байсан нь миний мэдлэг (K) болон дадлага (P) илүү байсантай холбоотой байв. Түүнд зөвхөн төрөлхийн авьяас (T) л байсан.

Иймд төрөлхийн авьяастай хүмүүсээс ч илүү сайн болж болно. Хамгийн гол нь зөв хэмжээний мэдлэгтэй байж, түүнийгээ байнга дадлагажуулах хэрэгтэй. Өнөөдрийн нийтлэлээр би танд илтгэх урлагийн зэвсэгт нэмэх хэд хэдэн үр дүнтэй арга барилыг танилцуулах болно. Энэхүү аргуудаас нэг нь ч болов таны амьдралыг өөрчилж, хүссэн ажилд чинь ороход тус болж магадгүй. Амжилт гэдэг шугаман биш үйл явц. Гэхдээ нийтлэлийн төгсгөлд та өөрийн репертуарт нэмэх олон санаатай болж, бусдад үнэлэгдэх, хүлээн зөвшөөрөгдөх хамгийн их боломжийг олж авна гэдэгт итгэлтэй байна.

Харилцааны дүрмүүд ба эхлэлийн эрдэм

Цаг үеийн хурдацтай хөгжил биднийг байнга завгүй байлгадаг. Тиймээс ямар ч илтгэл, ярианы эхэнд биднийг сонсох гэж ирсэн хүмүүст хүндэтгэлтэй хандах нь чухал. Энэ нь юуны түрүүнд, анхаарлыг нь сарниулахгүй байх явдал. Судалгаагаар хүмүүс биднийг нэг л хэлний процессортой болохыг тогтоожээ. Хэрэв таны энэ процессор вэб хөтлөх, имэйл унших зэрэгт завгүй байвал, та зөвхөн өөрийгөө төдийгүй эргэн тойрныхоо хүмүүсийг ч сарниулдаг байна. Тиймээс илтгэл эхлэхээс өмнө утас, компьютероо холдуулж, бүрэн анхаарлаа хандуулахыг хүсэх нь зүйтэй. Энэ нь илтгэгчийн хувьд ч, сонсогчдын хувьд ч хамгийн үр дүнтэй харилцааны орчинг бүрдүүлдэг.

Илтгэлийг хэрхэн эхлэх вэ? Зарим хүмүүс инээдмийн яриа, хошигнолоор эхлэхийг зөвлөдөг. Гэвч энэ нь тийм ч тохиромжтой арга биш. Учир нь илтгэлийн эхэнд хүмүүс дөнгөж л суудалдаа тухлаж, таны хоолойн өнгө, ярианы хэмнэлд дасан зохицож байдаг. Тэд хошигнол сонсоход бэлэн биш байх нь элбэг. Ихэнхдээ ийм хошигнол амжилтгүй болж, эвгүй байдалд оруулдаг.

Үүний оронд эрчимжүүлэх амлалт өгөх нь илүү үр дүнтэй. Энэ нь сонсогчдод илтгэл дуусах үед тэдний мэдэхгүй байсан, амьдралд нь ялгаа авчрах ямар нэгэн шинэ мэдлэг, ойлголтыг өгнө гэсэн амлалт юм. Жишээ нь, "Энэ нэг цагийн дараа та илтгэх урлагийн талаар одоо мэдэхгүй байгаа зүйлсийг мэдэх болно, тэр дундаас нэг нь таны амьдралд томоохон өөрчлөлт авчирна" гэх мэт. Ийм амлалт нь сонсогчдын сонирхлыг татаж, анхаарлыг нь төвлөрүүлэхэд тустай.

Илтгэлийг зөв эхлүүлэх нь тулааны өмнө цэргүүдээ зэвсэглэхтэй адил.

Үр дүнтэй илтгэлийн дөрвөн үндсэн арга

Илтгэл бэлдэхдээ байнга бодож явдаг хэд хэдэн арга байдаг. Эдгээр нь таны илтгэлийг илүү үр дүнтэй, мартагдашгүй болгоход тусална.

1. Сэдвийг олон талаас нь хөндөх буюу давтах (Cycling): "Тэдэнд юу хэлэхийг хүсэж байгаагаа хэл, дараа нь дахин хэл, тэгээд гурав дахь удаагаа хэл." Энэ нь хүмүүсийг ухаангүй гэж хэлж байгаа хэрэг биш. Харин ч эсрэгээрээ, ямар ч лекцийн үеэр сонсогчдын 20 орчим хувь нь ямар нэгэн байдлаар анхаарлаа сарниулж байдаг. Тиймээс таны хэлэх гэсэн санааг хүн бүр ойлгох магадлалыг нэмэгдүүлэхийн тулд гол санаагаа хэд хэдэн удаа, өөр өөр өнцгөөс тайлбарлах нь зүйтэй.

2. Санаагаа хамгаалах буюу ялгах (Building a Fence): Өөрийн санаагаа бусдын санаанаас тодорхой ялгаж, "хашаа барих" нь чухал. Хэрэв та Санчир гаригаас ирсэн хүнд "нум" гэж юу болохыг тайлбарлаж байсан бол, "Энэ бол нум, гэхдээ үүнийг өөр хүмүүсийн нум гэж бодож болох зүйлстэй андуурч болохгүй" гэж хэлэх байсан биз. Техникийн хувьд, "Миний алгоритм Жонсын алгоритмтай төстэй харагдаж магадгүй ч, түүнийх экспоненциал, харин минийх шугаман" гэх мэтээр тайлбарлах нь таны санааг бусдынхаас ялгаж, ойлгомжтой болгоно.

3. Үгийн цэг таслал (Verbal Punctuation): Хүмүүс анхаарлаа сарниулах үедээ "автобуснаас буух" нь бий. Тэднийг дахин "автобусанд суулгахын" тулд танд замын тэмдэглэгээ, зогсолтууд хэрэгтэй. Жишээ нь, "Одоо бид эхлэлийн тухай ярилаа, дараа нь эдгээр дөрвөн аргыг авч үзнэ. Эхнийх нь давталт, хоёр дахь нь санаагаа ялгах байсан, одоо гурав дахь арга болох үгийн цэг таслал дээр ирлээ" гэх мэтээр илтгэлийнхээ бүтцийг тодорхой хэлж өгөх нь сонсогчдыг дахин анхаарлаа төвлөрүүлэхэд тусална.

4. Асуулт асуух (Asking Questions): Сонсогчдыг илтгэлд идэвхтэй оролцуулах хамгийн шилдэг арга бол асуулт асуух юм. Гэхдээ асуултаа болгоомжтой сонгох хэрэгтэй. Хэт илэрхий асуулт сонсогчдыг ичээж магадгүй, харин хэт хэцүү асуултад хэн ч хариулж чадахгүй. Асуулт тавьсны дараа хариултыг хүлээхэд долоон секунд хүртэл хугацаа зарцуулж болно. Энэ нь үүрд мэт санагдаж болох ч, хүмүүст бодох хугацаа өгдөг. Энэ бол таны илтгэлийн репертуарт нэмэх чухал арга юм.

Хэрэв эдгээр аргууд таныг илтгэх урлагт сурах зүйл их бий гэдэгт итгүүлж чадсан бол би зорилгодоо хүрсэн байна. Учир нь би таныг биширдэг, үр дүнтэй илтгэгчдийг ажиглаж, тэд яагаад амжилттай байгааг асууж, өөрийн гэсэн арга барилыг хөгжүүлэхийг хүсэж байна. Энэ нийтлэлийн үлдсэн хэсэгт миний өөрийн ашигладаг, үр дүнтэй гэж үздэг зарим арга барилын талаар өгүүлнэ.

Илтгэлийн цаг хугацаа, орчин, хэрэглэгдэхүүн

Илтгэлийг амжилттай болгоход зөвхөн хэлэх үг төдийгүй, хэзээ, хаана, юу ашиглаж байгаа нь ч чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.

Цаг хугацаа ба байршил

Хэзээ: Лекц хийх хамгийн тохиромжтой цаг хэд вэ? MIT-д ихэнх хүмүүс 11 цаг гэхэд сэрчихсэн байдаг. Хоолны дараа биш, хүмүүс ядарч амжаагүй байдаг энэ үе бол лекц хийхэд хамгийн тохиромжтой цаг.

Хаана: Илтгэл хийх газрын хамгийн чухал зүйл бол гэрэлтүүлэг сайтай байх явдал. Хүний биед гэрэл муутай, бүдэг орчин нойр хүргэдэг. Тиймээс би хаана ч илтгэл тавихаар очсон, хамгийн түрүүнд аудио-визуал хариуцсан хүмүүст "гэрлийг дүүрэн асаалттай байлга" гэж хэлдэг. Тэд "гэрлийг унтраавал слайдыг илүү сайн харна" гэж хэлэхэд нь би "нүдээ аньчихсан үед слайдыг харах маш хэцүү" гэж хариулдаг.

Мөн илтгэл тавих газрыг урьдчилан судалж, "танилцах" нь чухал. Банк дээрэмдэхээсээ өмнө хэд хэдэн удаа очиж нөхцөл байдалтай нь танилцдагтай адил. Ингэснээр ямар нэгэн гэнэтийн зүйл тохиолдоход бэлэн байх болно. Өнөөдөр би энд ирэхдээ ч мөн адил, бүх суудал дээр сонирхолгүй фермийн амьтад сууж байна гэж төсөөлсөн. Ингэснээр нөхцөл байдал ямар ч муу байсан, тэрнээс дор байхгүй гэдгийг мэдэж байсан юм.

Эцэст нь, илтгэл тавих танхим зохистой хүн амтай байх ёстой. Хэрэв 10 хүний суудалтай танхимд 10 хүн сууж байвал, хүн бүр "юу болоод байна аа?" гэж гайхах болно. Харин хүн байхгүй хоосон танхим бол тийм ч сонирхолтой биш. Тиймээс танхимын тал хувиас илүү нь дүүрсэн байх нь тохиромжтой.

Хэрэглэгдэхүүн: Самбар, хэрэгсэл, слайд

Илтгэлийн хэрэглэгдэхүүн бол таны "зэвсэг".

Самбар (Board): Самбар нь мэдээлэл өгөх зорилготой илтгэлд хамгийн тохиромжтой хэрэгсэл.

1. Зураглалын чанар: Самбар дээр бичиж, зурж байхдаа та зураглалыг ашиглах боломжтой.
2. Хурд: Самбар дээр бичих хурд нь хүмүүсийн санааг шингээх хурдтай ойролцоо байдаг. Олон слайдыг хурдан гүйлгэхэд хүмүүс дагаж амжихгүй.
3. Гарны хөдөлгөөн: Олон шинэ илтгэгчид гараа юу хийхээ мэдэхгүй сандардаг. Гараа халаасандаа хийх, эсвэл ардаа нуух нь зарим соёлд бүдүүлэгт тооцогддог. Харин самбар ашиглах үед таны гарт хийх зүйл гарч ирнэ. Жишээлбэл, Сеймур Паперт гэдэг хүний лекцийг би хоёр удаа үзсэн юм. Эхний удаа агуулгыг нь ойлгох гэж, хоёр дахь удаагаа түүний хэв маягийг ажиглах гэж. Тэр байнга самбар руу зааж байсан. Түүний зааж байсан зүйлс яг тэр үед хэлж байсантай нь холбоогүй байсан ч, энэ нь үр дүнтэй арга байсан.

Хэрэгсэл (Props): Хэрэгсэл ашиглах нь илтгэлийг илүү мартагдашгүй болгодог. Зохиолчид үүнийг сайн мэддэг. Хенрик Ибсений "Гедда Габлер" жүжгийг би бүдэг бадаг санадаг. Нэгэн эмэгтэй аз жаргалгүй гэрлэлттэй, нөхөр нь академик ажлын төлөө өрсөлдөгчтэйгөө өрсөлдөж байдаг. Тэр ялагдах шалтгаан нь нэгдүгээрт уйтгартай, хоёрдугаарт өрсөлдөгч нь гайхалтай ном бичсэн байсан. Жүжиг эхлэхэд зуух байдаг, түүний дотор бага зэрэг улалзсан цог байдаг. Жүжиг үргэлжлэх тусам зуухан дахь гал улам бүр томорч, халуун болж, эцэст нь бүх зүйлийг шатаахаар дөхдөг. Тэр үед л та тэр гар бичмэл галд орно гэдгийг мэддэг. Энэ бол жүжгийг мартагдашгүй болгосон зүйл.

Сеймур Паперт бас нэгэн жишээгээр асуудлыг зөв өнцгөөс харахын чухлыг тайлбарласан байдаг. Унадаг дугуйн дугуйг эргүүлээд, тэнхлэг дээр нь эргэлтийн хүч өгөхөд, эсвэл ирмэг рүү нь үлээхэд, дугуй ямар чиглэлд эргэх вэ? Механик инженерийн оюутнууд үүнийг зөв гарын дүрмээр тайлбарлахыг оролдож, ихэнхдээ 50% магадлалтайгаар зөв хариулдаг. Гэвч асуудлыг өөрөөр бодож болно. Дугуйн нэг хэсэгт скоч наагаад, зөвхөн тэр хэсгийг ажигла. Тэр хэсэг дээгүүр өнхрөх үедээ салхинд үлээгдэхэд яах вэ? Тэр хэсэгт юу тохиолдох вэ? Тэр хэсэг тэр чигтээ доошоо эргэх болно. Ингэснээр дугуй тэр чигтээ эргэнэ. Одоо та хэзээ ч эргэлзэхгүй. Учир нь та асуудлыг зөв өнцгөөс харж, хэрэгсэл ашиглан баталсан юм.

Өөр нэг жишээ бол энергийн хуулийг тайлбарлахдаа хэрэглэдэг хэрэгсэл юм. Таазны өндрөөс унжсан хүнд бөмбөгийг хананд тулгаж бариад, толгойгоо хананд нааж, бөмбөгийг тавьдаг. Бөмбөг урт хугацаанд урагш хойш хөдлөөд, эцэст нь таны хамар дээр зөөлөн хүрнэ. Энэ нь энергийн хуульд итгэж байгааг харуулдаг. Гэхдээ үүнийг гэртээ бүү туршаарай! Учир нь хүн бөмбөгийг тавихдаа өөрийн мэдэлгүй түлхэх хандлагатай байдаг.

Яагаад самбар болон хэрэгсэл ийм үр дүнтэй байдаг вэ? Миний бодлоор энэ нь эмх цэгцтэй тусгал-тай холбоотой. Та намайг самбар дээр бичиж байхыг харах үед тархин дахь тань толь мэдрэлийн эсүүд идэвхжиж, та өөрөө самбар дээр бичиж байгаа мэт мэдрэмж төрдөг. Мөн бөмбөгний хөдөлгөөнийг харах үед та өөрөө бөмбөг байсан мэт мэдэрнэ. Слайд, зургаар ийм мэдрэмжийг төрүүлэх боломжгүй. Бид биет ертөнцөд юмыг харах хэрэгтэй байдаг.

Слайд (Slides): Слайд бол санааг танилцуулах хэрэгсэл болохоос, заах хэрэгсэл биш. Цагийн үеийн илтгэл, хурал дээр бид санаагаа танилцуулдаг, заадаггүй.

Нэг удаа би нисэх буудлын терминал дээр сууж байтал нэг хүн ирээд "Та профессор Уинстон мөн үү?" гэж асуусан юм. Тэр хүн Европыг зорьж, ажилд орох ярилцлагад орох гэж байгаа бөгөөд слайдыг нь шүүмжлэхийг хүссэн юм. Би "Таны слайд хэт олон, үг нь хэт их байна" гэж хэлэхэд тэр гайхаж "Та яаж мэдсэн юм бэ?" гэж асуусан. Би "Учир нь энэ үргэлж үнэн байдаг" гэж хариулсан.

Слайдыг хэрхэн бэлдэхгүй байх тухай зарим жишээг үзье.

• Слайдаа бүү унш: Сонсогчид өөрсдөө уншиж чаддаг. Таны унших нь тэднийг залхаана.
• Цөөн үг, том үсгийн хэмжээ: Слайд дээр цөөн үгтэй, уншихад хялбар том үсгийн хэмжээтэй байх ёстой. Хэт олон үгтэй, жижиг үсэгтэй слайд нь сонсогчдыг уншихыг шаардаж, илтгэгчийг сонсох боломжийг хязгаарладаг.
• Арын дэвсгэр, логог хас: Анхаарал сарниулах бүх зүйлийг хасах хэрэгтэй. Арын дэвсгэр, лого, тэр ч байтугай гарчиг ч хэрэггүй. Учир нь таны яриа гол зүйл байх ёстой.
• Лазер үзэгнээс зайлсхий: Лазер үзэг ашиглах үед та толгойгоо эргүүлж, дэлгэц рүү заах шаардлагатай болдог. Энэ нь сонсогчидтойгоо харилцах нүдний контактыг алдагдуулдаг. Үүний оронд слайд дээрээ сум эсвэл тэмдэглэгээ нэмж ашиглах нь дээр.
• Хэт их текст: Хүмүүсээс илтгэлийг нь хянаж өгөхийг хүсэхдээ би тэднээс хэвлэж аваад ширээн дээр дэлгэхийг хүсдэг. Ингэхэд хэт их текст, агааргүй, цагаан зайгүй, дүрслэлгүй илтгэлүүд шууд харагддаг. Сайн илтгэлд агаар, зай байх ёстой.
• Нэг удаагийн слайд (Apex Lon): Энэ бол таны илтгэлд нэг л удаа ашиглаж болох, маш нарийн төвөгтэй, ойлгоход хэцүү слайд юм. Афганистаны засаглалын нарийн төвөгтэй байдлыг харуулсан нэгэн слайд үүний жишээ болж байсан. Сонсогчид үүнийг ойлгохгүй, гэхдээ энэ нь асуудлын нарийн төвөгтэй байдлыг илэрхийлдэг. Гэхдээ ийм слайдыг нэг л удаа ашиглах ёстой.

Эдгээр алдаанууд үнэхээр тохиолддог уу? Тийм ээ, тохиолддог. Жишээлбэл, MIT-ийн Броутос театрт нэг удаа илтгэлд сууж байсан юм. Энэ бол кино үзэхэд тохиромжтой харанхуй, бүрхэг газар байсан ч илтгэл тавихад огт тохиромжгүй байлаа. Мөн нэгэн хуралд илтгэгч слайднаасаа хол зогсоод, лазер үзэг ашиглаж байсан. Слайд нь үгээр дүүрсэн, 80 дахь слайд байсан бөгөөд 10 дүгнэлтийн слайдын эхнийх нь байсан. Үр дүнд нь сонсогчид имэйлээ шалгаж, хоолны цэсээ үзэж байсан.

Мэдээлэл өгөх, итгүүлэх, алдар нэр олох

Илтгэлийн зорилго нь зөвхөн мэдээлэл өгөхөөс гадна, хүмүүсийг урамшуулж, итгүүлж, улмаар өөрийгөө алдаршуулахад ч оршино.

Мэдээлэл өгөх: Амлалт, урам зориг, хэрхэн сэтгэх вэ?

Мэдээлэл өгөх зорилготой илтгэлийг эхлэхдээ бид түрүүний ярьсанчлан амлалтаар эхлэх ёстой. Гэхдээ хүмүүсийг хэрхэн урамшуулах вэ? Би энэ илтгэлийг олон жил тавьж байгаа ч, хүмүүсийг хэрхэн урамшуулах тухай асуултыг өмнө нь бодож байгаагүй юм. Тиймээс би судалгаа хийсэн. Шинэхэн оюутнууд, ахмад профессоруудтай ярилцахад, тэднийг хэн нэгэн сургуулийн багш нь "Чи чадна!" гэж хэлж урамшуулсан, эсвэл асуудлыг шинэ өнцгөөс харахад тусалсан хүмүүс байсан нь тогтоогдсон. Харин бүх хүмүүс нэг зүйлээр урам зориг авсан нь хэн нэгэн өөрийн хийж буй зүйлдээ чин сэтгэлээсээ дурлаж, хүсэл тэмүүллээ гаргаж байхыг харах явдал байв.

Миний хувьд хиймэл оюун ухааны чиглэлээр ажилладаг болохоор энэ нь амархан. Хиймэл оюун ухааныг сонирхохгүй байхын аргагүй шүү дээ. Тиймээс би хичээл заахдаа өөрийн сонирхдог, шинэ санаанууд хэрхэн сэтгэл хөдөлгөм болох тухай ярихад л хангалттай. Энэ бол хүсэл тэмүүллээ илэрхийлэх арга юм.

Хэрхэн сэтгэхийг заах нь: MIT-ийн профессоруудаас хамгийн чухал зорилго нь юу болохыг асуухад, тэд "хүмүүст хэрхэн сэтгэхийг заах" гэж хариулдаг. Гэхдээ энэ асуултын дараа "Та хэрхэн сэтгэхийг заадаг вэ?" гэж асуухад ихэнх нь хариулж чаддаггүй.

Миний бодлоор бид бол түүх ярих амьтад. Бид хүүхэд насандаа үлгэрээс эхлээд, том болоод хууль, бизнес, анагаах ухаан зэрэг мэргэжлийн сургуулиудад түүхүүдийг ойлгож, зохион байгуулж сурдаг. Хэрэв сэтгэхүй гэдэг нь энэ бол, та хүмүүст хэрхэн сэтгэхийг заахдаа тэдэнд мэдэх ёстой түүхүүдийг нь өгч, тэр түүхүүдийн талаар асуух ёстой асуултуудыг нь зааж, түүхүүдийг задлан шинжлэх арга замыг нь зааж өгөх хэрэгтэй.

Итгүүлэх: Аман шалгалт, ажлын ярилцлага, алдар нэр олох

Аман шалгалт: Аман шалгалт одоо үеийнхээсээ илүү аймшигтай байсан үе бий. Гадаад хэлээр ном унших зэрэг зүйлс шалгалтад багтдаг байсан бөгөөд унах магадлал өндөр байжээ. Аман шалгалтад унадаг гол шалтгаан нь нөхцөл байдлыг ойлгохгүй байх болон дадлагагүй байх явдал байв.

• Нөхцөл байдлыг ойлгох: Өөрийн судалгааг өргөн хүрээний нөхцөл байдалд тайлбарлах нь чухал. "Энэ бол дэлхий даяар хөөцөлдөж буй асуудал, сүүлийн 30 жилд ямар ч ахиц гараагүй, хүн бүр шийдлийг хайж байна, учир нь энэ нь олон зүйлд нөлөөлнө" гэх мэтээр тайлбарлах нь чухал.
• Дадлага: Дадлага хийх нь чухал ч, хамт ажилладаг хүмүүстээ слайдаа үзүүлэх нь тийм ч үр дүнтэй биш. Учир нь тэд таны юу хийж байгааг мэддэг тул таны илтгэлд байхгүй зүйлийг ч байгаа мэтээр төсөөлж магадгүй. Тиймээс таны юу хийж байгааг мэдэхгүй найзуудаа цуглуулж, "Та нар намайг уйлуулахгүй бол би та нарыг найз гэж тооцохгүй" гэж хэлээд дадлага хийх нь дээр.

Ажлын ярилцлага: Олон жилийн өмнө Сан Диего